

اسرار حج در آموزه هاي امام رضا(ع)
صبر و پايداري از ديدگاه امام رضا(ع(
ضرورت كسب معرفت درباره امام
رضا (ع)
رهنمودهاى اخلاقى امام
رضا
چند داستان از زندگی امام رضا (ع)
كرامات امام رضا (ع)به روايت اهل سنت
بركات حضور امام رضا (ع) در ایران
چهل کنیه و لقب برای امام رضا(ع(
امامشناسی از دیدگاه امام هشتم
سلوک امام در خانواده و اطرافیان
سیرت امام رضا (ع) در قبول ولایتعهدی
مهمترین ویژگی حدیث سلسله الذهب
ملاحظات سیاسی در انتخاب لقب امام
شخصیت علمی و اخلاقی آن بزرگوار
چه کنیم راه امام رضا(ع) ادامه
داشته باشد؟
زندگینامه امام علی بن
موسی الرضا (ع)
زیارت شما قلبی باشد. در موقع ورود اذن دخول بخواهید، اگر حال
داشتید به حرم
بروید. هنگامی که از حضرت رضا علیه السلام اذن دخول میطلبید و میگویید:
«أأدخل یا حجة الله: ای حجت خدا، آیا وارد شوم؟»
به
قلبتان مراجعه کنید و ببینید آیا تحولی در آن به وجود آمده و تغییر یافته است یا نه؟ اگر
تغییر حال در شما بود، حضرت علیه السلام به شما اجازه داده است. اذن دخول حضرت سیدالشهداء علیه السلام گریه است،
اگر اشک آمد امام
حسین علیه السلام اذن دخول دادهاند و وارد شوید.
اگر حال داشتید به
حرم وارد شوید. اگر هیچ تغییری در دل شما به وجود نیامد و دیدید حالتان مساعد نیست، بهتر
است به کار مستحبی دیگری بپردازید. سه روز روزه بگیرید و غسل کنید و بعد به حرم بروید و دوباره از حضرت اجازه
ورود بخواهید.
زیارت
امام رضا علیه السلام از زیارت امام حسین علیه السلام بالاتر است، چرا که بسیاری از مسلمانان
به زیارت امام حسین علیه السلام میروند. ولی فقط شیعیان اثنی عشری به زیارت حضرت امام رضا علیهالسلام میآیند.
بسیاری
از حضرت رضا علیه السلام سؤال کردند و خواستند و جواب شنیدند، در نجف، در کربلا، در مشهد
مقدس،- هم همین طور - کسی مادرش را به کول میگرفت و به حرم میبرد. چیزهای عجیبی را میدید.
ملتفت باشید! معتقد باشید! شفا دادن الی ماشاءالله! به تحقق پیوسته. یکی از معاودین
عراقی غدهای داشت و
میبایستی مورد عمل جراحی قرار میگرفت. خطرناک بود، از آقا امام رضا خواست او را شفا
بدهد، شب حضرت معصومه علیهاالسلام را در خواب دید که به وی فرمود:
«غده خوب میشود. احتیاج به عمل ندارد!» ارتباط خواهر و برادر را ببینید که
از برادر خواسته خواهر جوابش را داده است.
همه
زیارتنامهها مورد تأیید هستند. زیارت جامعه کبیره را بخوانید. زیارت امین الله مهم است. قلب
شما- این زیارات را بخواند. با زبان قلب خود بخوانید. لازم نیست حوائج خود را در محضر امام علیه السلام
بشمرید. حضرت علیه
السلام میدانند! مبالغه در دعاها نکنید! زیارت قلبی باشد. امام رضا علیه السلام به کسی
فرمودند:
«از بعضی گریهها ناراحت هستم!»
یکی از
بزرگان میگوید، من به دو چیز امیدوارم اولاً قرآن را با کسالت نخواندهام. بر خلاف
بعضی که قرآن را آنچنان میخوانند که گویی شاهنامه میخوانند. قرآن کریم موجودی است شبیه عترت.
ثانیاً در مجلس عزاداری حضرت سیدالشهداء گریه کردهام.
حضرت آیت الله العظمی بروجردی رحمة الله مبتلا به درد چشم شدند، فرمودند:
«در
روز عاشورا مقداری از گِلِ پیشانی عزاداری امام حسین علیه السلام را بر چشمان خود مالیدم،
دیگر در عمرم مبتلا به درد چشم نشدم و از عینک هم استفاده نکردم!
پس از حادثه بمب گذاری در حرم مطهر حضرت رضا علیه السلام حضرت به خواب کسی
آمدند، سؤال شد.
«در آن زمان شما کجا بودید؟ فرمودند: کربلا بودم.»
این جمله دو معنی دارد:
معنی اول این که حضرت رضا علیه السلام آن روز به کربلا رفته بودند.
معنی
دوم یعنی این حادثه در کربلا هم تکرار شده است. دشمنان به صحن امام حسین علیه السلام ریختند
و ضریح را خراب کردند و در آن جا آتش روشن کردند!
کسی
وارد حرم حضرت رضا علیه السلام شد، متوجه شد سیدی نورانی در جلوی او مشغول خواندن زیارتنامه میباشد،
نزدیک او شد و متوجه شد که ایشان اسامی معصومین - سلام الله علیهم - را یک یک با سلام ذکر میفرمایند.
هنگامی که به نام
مبارک امام زمان ـ عجل الله تعالی فرجه الشریف ـ رسیدند سکوت کردند! آن کس متوجه شد که آن سید
بزرگوار خود مولایمان امام زمان- سلام الله علیه و ارواحنا له الفداء- میباشد.
در همین حرم حضرت رضا علیه السلام چه کراماتی مشاهده شده است. کسی در رؤیا دید که به حرم حضرت
رضا علیه السلام
مشرف شده و متوجه شد که گنبد حرم شکافته شد و حضرت عیسی و حضرت مریم علیهماالسلام از
آنجا وارد حرم شدند. تختی گذاشتند و آن دو بر آن نشستند و حضرت رضا علیهالسلام را زیارت کردند.
روز بعد آن کس در بیداری به حرم مشرف گردید. ناگهان متوجه شد حرم کاملاً خلوت میباشد!
حضرت عیسی و
حضرت مریم علیهماالسلام از گنبد وارد حرم شدند و بر تختی نشستند و حضرت رضا علیهالسلام را
زیارت کردند. زیارت نامه میخواندند. همین زیارت نامه معمولی را میخواندند! پس از خواندن زیارتنامه از همان
بالای گنبد
برگشتند. دوباره وضع عادی شد و قیل و قال شروع گردید حال آیا حضرت رضا علیه السلام وفات
کرده است؟
حرف آخر این که: عمل کنیم به هر چه میدانیم. احتیاط کنیم در آنچه خوب نمیدانیم.
با عصای احتیاط حرکت کنیم.
منبع: کتاب به سوی محبوب، و کتاب برگی از دفتر آفتاب. آیة الله بهجت
ده خصلت مسلمان:
امام رضا (ع) ميفرمايد: عقل هیچ مسلمانی به کمال نمی رسد مگر اینکهاین چند
خصلت و صفت در او جمع باشد.اندک نیکی دیگران را زیاد بشمرد، اما نیکی زیاد خویش را
دست کم گیرد.هر چه از او حاجت خواهند دلتنگ نشود.در طول زندگی اش از دانش طلبی
خسته و ملول نگردد.تهیدستی در راه خدا را به ثروتمندی ترجیح دهد.خوار شمرده شدن به
خاطر اجرای احکام خدا از عزت نزد دشمن خدا در نظرش محبوبتر باشد.گمنامی را از شهرت
و نام آوری بیشتر بخواهد.هیچ کس را نبیند جز آنکه گوید او از من بهتر و با تقواتر
است.
کمال ایمان:
امام رضا(ع) فرمود: ایمان بندگان کامل نشود مگر اینکه در آنها سه خصلت باشد: فهم
عمیق دین، نیکو اندازه گیری در امر معیشت و شکیبایی بر مصیبتها و گرفتاریها.
نیرومند ترین افراد
امام رضا(ع) فرمود: آن کس که می خواهد نیرومندترین مردم باشد باید بر خدا توکل
کند.از حد توکل پرسیدند که بالاترین درجه آن چیست؟
فرمود: این است که جز خداوند از کسی نترسی.
به زندگي خود توسعه دهيد:
امام رضا (ع) فرمود: مردي كه توانايي مالي دارد بهتر است به زندگي همسر و فرزندان
خود توسعه دهد تا به علت خساست و سختگيري او آرزوي مرگ وي را نكنند.» «آن كسي كه
از نعمت مالي برخوردار است بايد اسباب رفاه خانواده خود را بيشتر فراهم كند.»
در هزينه و مخارج خانواده خود زياده روي و سخت¬گيري نكنيد:
امام رضا (ع) فرموده است: «باید در رابطه با مصارف مالی و هزینه زندگی خود و
خانواده خویش معتدل و میانهرو باشی.» «بر مؤمن و مسلمان به ویژه سرپرست خانواده
سزاوار است وقتی که تنگدست شد برای خانوادهاش با حساب و درست پول خرج کند و هنگامی
که غنی گردید اسباب رفاه و راحتی ایشان را به خوبی فراهم کند.»
در مخارج زندگی اسراف و تبذیر نکنید
امام رضا (ع) میفرماید:
«هر کس در منزل خود مشغول خوردن غذا میشود، اگر مقداری از غذا در سفره ریخت و باقی
ماند باید آن را – اگر آلوده نشده بود – جمع کند.ولی هر کس در دشت و صحرا، غذا
میخورد اگر مقداری از غذا بر زمین بریزد و باقی بماند آن را برندارد بلکه بگذارد
تا پرندگان و حیوانات دشت و صحرا از آن استفاده کنند.»
به فکر اصلاح و تربیت فرزندان خود باشید
یکی از اسباب تربیت، محبت و احترام به فرزند است در این باره امام رضا (ع)
میفرماید: «بر شما لازم است با تمام کودکان خود با احترام و ادب رفتار کنید.»
به فرزندان خود احسان و نیکی کنید
امام رضا (ع) میفرماید: «به فرزندان خود نیکی کنید و با آنان خوش رفتاری نمایید،
زیرا فرزندان شما عقیده دارند که شما روزی رسان آنها هستید.»
بخشش چه کم چه زیاد
هر چیزی که در راه خدا و برای رضایت و خشنودی پروردگار داده شود اگر چه کم
باشد نزد خداوند بزرگ و زیاد است. امام رضا (ع) در این باره میفرماید: « در هزینه
زندگی میانه روی کن! به هنگام دارایی و نداری، و همچنین در احسان و نیکی کردن، چه
کم باشد و چه زیاد. به درستی که خداوند تبارک و تعالی بخشش پارهای از یک دانه خرما
را بزرگ میدارد. به حدی که در روز قیامت آن را به اندازه کوه احد بزرگ جلوه
میدهد.»
هر روز صدقه بدهید
حضرت رضا (ع) به ترتیب از پدران گرامی خود صلوات الله اجمعین نقل فرموده است:
«بهترین و سودمندترین مال از اندوختههای انسان، صدقه دادن است». امام رضا (ع) بر
حسب روایاتی درباره آثار و انواع صدقه میفرماید:
«صدقه بده اگر چه چیز اندکی باشد. زیرا هر چیز اندکی اگر در راه خدا با نیت
صادقانه داده شود بزرگ و ارزشمند است.» «با دادن صدقه، رزق و روزی زیاد از خداوند
طلب کنید.» «بیمارانتان را با صدقه درمان کنید.» «هر کار نیکی یک نوع صدقه است و
پاداش صدقه را دارد.» «کمک کردن به ضعیفان و محرومان از بهترین انواع صدقه است.»
لزوم معرفت امام «ع» در كنار معرفت خدا
همانگونه كه معرفت و شناخت خدا در مسير بندگي الزاميست . معرفت امام نيز در همين مسير لازم است امام اميرالمومنين «ع» مي فرمايند :
«سكنوا في انفسكم معرفه ما تعبدون حتي ينفعكم ما تحركون من الجوارح بعباده من تعرفون» [1] :
«اول معرفت آن كسي را كه عبادتش مي كنيد در جان خود بنشانيد تا اعمالي كه با اعضا و جوارح خويش انجام مي دهيد تحت عنوان عبادت معبودي كه او را مي شناسيد نافع به حالتان گردد.»
شما نماز مي خوانيد، روزه مي گيريد، انفعالات مالي داريد و... اينها وقتي نافع به حال شما مي باشد و عبادت حساب مي شود كه معرفت حضرت معبود در جان شما نشسته و در حد توانايي خود با صفات جلال و جمالش آشنا شده باشيد و او را خالق عليم و حكيم و قدير سريع الحساب و شديدالعقاب بدانيد. هر جا كه باشيد او با شماست.
« ... هو معكم اين ما كنتم ... » [2] :
« ... او با شماست ، هر كجا كه باشيد ... » .
« يعلم خائنه الاعين و ما تحفي الصدور » [3] :
از نگاه خائنانه چشم و انديشه پنهان [ مغز و قلب ] آگاه است و همه را روز جزا به حساب مي آورد و كيفر پاداش مي دهد. ميزان ، در ارتقا و انحطاط مقامات اخروي معرفت و شناخت است. هر چه درجه معرفت بالا باشد مقام عالي و هر چه درجه معرفت پايين باشد، مقام نيز نازل خواهد بود.
مقام قرب انسان به ميزان عقل و درك او
نقل شده :
مرد عابدي در يك جزيره خوش آب و هوا و سبز و خرم مشغول عبادت بود. فرشته اي از خدا خواست مقام قرب او را در عالم بالا مشاهده كند. وقتي ارائه شد، ديد مقامي بسيار پست و نازل دارد كه تناسب با عبادات شبانه روزي او ندارد! از راز آن جويا شد. دستور رسيد به صورت انساني متمثل· شده نزد عابد برو و با او هم صحبت شو. آمد و گفت :
آمده ام اعمال عبادي شما را از نزديك ببينم. مدتي گذشت و روزي گفت : اينجا چه جاي خوب و سبز و خرم و خوش آب و هوا و داراي اشجار و آنها فراوان است ! مرد عابد گفت : بله، من خيلي متاسفم كه چرا خداي من الاغ خودش را نمي فرستد اينجا بيايد و اين همه علف ها را بخورد و ضايع نشود و من هم الاغ چران او باشم ! فرشته تعجب كنان گفت : خدا كه الاغ ندارد ! مرد گفت :
عجب اين بنده هاي او همه اسب و استر و شتر دارند او خودش يك الاغ هم ندارد ؟!! فرشته فهميد آن مقام پست هم براي اين آدم نابخرد زياد است . آن همه اعمال به صورت عبادت با اين كم عقلي ارزشي ندارد . [4]
درباره اما م نيز معرفت لازم است تا انسان به مقامات عالي از سعادت ابدي نائل گردد. البته اينجا هم توقع آن نيست كه كسي به كنه و حقيقت امام آن چنان كه هست نائل شود همانگونه كه در مورد معرفت خدا چنين است و درك حقيقت حق از محالات است. حضرت امام ابوالحسن الرضا «ع» در اين باب فرموده اند :
«الامام كالشمس الطالعه المجلله بنورها للعالم و هي في الافق بحيث لا تنالها الايدي و الابصار» [5] :
«اما م [ از لحاظ موقعيت معنويش ] مانند خورشيد تابان است . در عين حال كه تمام عالم در پوشش نور خود گرفته ولي خودش در افق است ! نه چشم ها مي توانند آن را بي پرده ببينند و نه دست ها مي توانند خود را به دامن وي برسانند»
آري :
«بيمنه رزق الوري و بوجوده ثبتت الارض و السما» [6]
آسمان و زمين در پرتو نور وجود او ثابت وئ برقرار و روزي خواران از كف با كفايت او برخوردارند . اما در عين حال عقول آدميان از درك جمال وي عاجز و ناتوانند .
«هيهات هيهات ضلت العقول و تاهت الحلوم و حارت الالباب... . عن وصف شان من شانه او فضيله من فضائله» :
«عقل بشر عادي كجا و درك تقام اعلا و اقدس امام كجا تا بتواند شاني از شئون ا فضيلتي از فضايل او را آن چنانكه هست بيان كند» .
هم اكنون حضرت ولي عصر «عجل الله تعالي فرجه الشريف» همچون خورشيد در حال تابش و اشراق است به اذن خدا تمام كائنات را تحت سيطره علم و قدرت خود گرفته و تدبير امور عالم مي كند . ما به اراده اوست كه نفس مي كشيم ، به اراده اوست كه مي انديشيم و مي فهميم و سخن مي گوييم .
«الامام واحد دهره ... لا يوجد منه بدل و لا له مثل ولا نظير» :
«امام ، يگانه روزگار است و نظير و بدلي ندارد»
«مخصوص بالفضل كله من غير طلب منه له و لا اكتساب بل اختصاص من المفضل الوهاب» [7] :
«تمام فضايل در وجود او يكجا جمع است بدون اينكه از كسي جز خدا اكتساب كمالي كرده باشد بلكه همه چيز از جانب حضرت خالق وهاب به او عنايت شده است»
مقام شامخ امامان «ع» قابل درك نيست
فرمودند :
« لا تجعلونا ارباباً » :
ما را رب [ و مدير مستقل عالم ] قرار ندهيد . آنگاه :
« و قولوا في فضلنا ما شئتم » :
[ پس از تنزل دادن از مقام ربوبيت ] در فضل ما هر چه خواستيد بگوييد و مطمئن باشيد كه :
« فانكم لا تبلعون كنه مافينا و لا نهايته » :
« هر چه بگوييد ، به كنه و حقيقت فضل ما نمي رسيد » !
« فان الله عزوجل قد اعطانا اكبر و اعظم مما يصفه و اصفكم او يخطر علي قلب احدكم » [8]
« زيرا خداوند عزوجل به ما بزرگتر و عظيم تر از آنچه كه به قلب كسي خطور مي كند و به زبان وصف كنندگان شما جاري مي شود عنايت فرموده است ».
در يكي از دعاهاي ماه رجب مي خوانيم :
« و مقاماتك التي ... لا فرق بينك و بينها الا انهم عبادك و خلقك فتقها و رثقها بيدك » [9] :
« خدايا ! من اين طور معتقدم كه ميان تو و اوليائت [ امامان ] فرقي نيست جز اينكه آنها بنده تو و مخلوق تو هستند و رتق و فتق امورشان به دست توست » .
يعني همانگونه كه تو علمت محيط بر همه چيز عالم است و قدرتت نافذ در همه جاي عالم، امامان نيز چنينند، به اذن تو علمشان محيط بر همه چيز و قدرتشان نافذ در همه جاست. تنها فرقشان با تو اين است كه مخلوق تو هستند و مخلوق در عين حال كه ذاتاً فاقد هرگونه كمال است ذاتاً ممكن است واجد هر گونه كمالي باشد ! مخلوق در ذات خود عدم و به اذن خدا موجود است. در ذات خود هيچ و به اذن خدا مي تواند همه چيز باشد.
« انهم عبادك و خلقك فتقها و رثقها بيدك » :
«[ اي خدا ! امامان «ع» ] همانا آنان با تمام كمالاتشان بنده و مخلوق تو هستند . گشودن و بستن كارشان به دست توست» .
تويي كه راه را به رويشان مي گشايي و در آن حال همه چيز را مي بينند و انجام همه كار را مي توانند و تويي كه راه را به رويشان مي بندي و در آن حال از هيچ چيز آگاه نمي شوند و انجام هيچ كاري را نمي توانند.
[1]- تحت العقول ، صفحه 160 .
[2]- سوره حديد ، آيه 4 .
[3] - سوره غافر ، آيه 19 .
· متمثل : به شكل كسي در آمدن .
[4] - بحارالانوار ، جلد 1 ، صفحه 84 ، حديث 6 .
[5] - كافي ، جلد 1 ، صفحه 200 .
[6] - جمله اي از دعاي عديله است « مفاتيح الجنان ، صفحه 82 » .
[7] - كافي ، جلد 1 ، صفحه 201 .
[8] - بحارالانوار ، جلد 26 ، صفحه 2 .
[9] - مفاتيح الجنان ، دعاي هر روز ماه رجب ، صفحه 130 .